Kultura na nowych zasadach



WspółKongres Kultury. Nowe modele współpracy NGO i instytucji kultury

W dniach 7–9 listopada 2024 roku w Warszawie odbył się współKongres Kultury, ogólnopolskie spotkanie środowisk twórczych, organizacji społecznych, instytucji kultury i przedstawicieli administracji publicznej. Wydarzenie, zainicjowane przez stronę społeczną, zostało zorganizowane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, we współpracy z Narodowym Centrum Kultury i m.st. Warszawą.

Kongres poświęcony był najważniejszym problemom polskiej kultury oraz kierunkom zmian w polityce kulturalnej państwa. Rozmawiano między innymi o finansowaniu, warunkach pracy artystów, zarządzaniu instytucjami, dostępności kultury i roli organizacji pozarządowych. Program obejmował 10 debat plenarnych oraz 20 panelowych, których tematy wybrali w głosowaniu zarejestrowani uczestnicy wydarzenia. Celem spotkania było zebranie propozycji zmian, które mogłyby zostać wykorzystane w pracach nad przyszłą polityką kulturalną.

Jedną z debat, wybranych do oficjalnego programu Kongresu, zainicjowała i współprowadziłaFundacja Rozwoju Społeczeństwa Kreatywnego. Spotkanie zatytułowane „Partnerstwa organizacji pozarządowych (NGO) z instytucjami kultury – wypracowanie nowych modeli współpracy” odbyło się 7 listopada w Pałacu Kultury i Nauki.

W dyskusji uczestniczyli Artur Kos, prezes FRSK, Monika Kordowska, prezeska Zarządu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych, dr Aleksandra Auleytner, prezeska Zarządu Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, oraz Sebastian Kustra, założyciel i redaktor naczelny magazynu ART MONITOR.

Debata dotyczyła problemów, z którymi organizacje pozarządowe mierzą się we współpracy z publicznymi instytucjami kultury. Dyskutowano o nierównych możliwościach finansowania, nadmiernej biurokracji, ograniczonym wpływie NGO na decyzje programowe oraz trudnościach w budowaniu długoterminowych partnerstw. Osobnym zagadnieniem była niezależność działalności kulturalnej od bieżącej polityki i potrzeba skuteczniejszego wspierania inicjatyw artystycznych spoza głównego nurtu instytucjonalnego.

Wśród wypracowanych rekomendacji znalazły się propozycje wprowadzenia pięcioletnich programów współpracy, uproszczenia procedur grantowych, regularnych konsultacji z organizacjami społecznymi oraz zróżnicowania sposobów finansowania w zależności od wielkości i charakteru NGO. Uczestnicy postulowali również utworzenie niezależnego funduszu kultury i osobnych instrumentów wspierających sztukę eksperymentalną i krytyczną.

Rekomendacje z debaty zostały uwzględnione w oficjalnym opracowaniu podsumowującym współKongres Kultury, opublikowanym przez Narodowe Centrum Kultury w 2025 roku.

Nagranie debaty