Notatki akustyczne z przypadku
Działania 10 artystów i artystek koncentrują się w projekcie na rejestracji i udostępnieniu dźwięków codzienności, które zazwyczaj nie trafiają do obiegu kultury ani do archiwów instytucjonalnych. Są to krótkie formy dźwiękowe: szmery, trzaski, przypadkowe rezonanse, chwilowe układy akustyczne, cisze i półdźwięki – zdarzenia pozbawione spektakularności, a jednocześnie realnie obecne w doświadczeniu wspólnotowym.
Punktem wyjścia jest przekonanie, że pamięć dźwiękowa codzienności stanowi istotny, choć marginalizowany zasób kultury. W dominujących archiwach utrwalane są przede wszystkim wydarzenia wyjątkowe, podniosłe lub jednoznacznie zdefiniowane. Tymczasem życie społeczne składa się w dużej mierze z dźwięków tła, przejściowych sytuacji i akustycznych drobin, które kształtują nasze poczucie miejsca, czasu i obecności, choć rzadko zostają nazwane lub zachowane.
W ramach projektu zaproszone artystki i artyści pracujący z dźwiękiem przygotowali krótkie notatki akustyczne – osobiste, obserwacyjne rejestracje zdarzeń dźwiękowych. Każda osoba wnosi do projektu własny sposób słuchania, własną wrażliwość i własne strategie pracy z materią dźwięku. Projekt nie narzuca jednolitej estetyki ani formatu. Wspólnym mianownikiem pozostaje koncentracja na przypadkowości, fragmentaryczności i nieoczywistości rejestrowanych zdarzeń.
Mycosphere: Szepty
Agata PLK Polak, Kraków, 2025r.
Kompozycja elektroakustyczna powstała we współpracy z grzybnią boczniaka ostrygowatego (Pleurotus ostreatus). Utwór opiera się na autorskich obiektach dźwiękowych — Mycosynthach — pełniących funkcję źródeł syntezy. Grzybnia oplatająca elektrody ze srebra i włókien konopnych wpływa na napięcie w obwodzie, stając się współautorem brzmienia. Jej zmienny potencjał bioelektryczny moduluje dźwięk w czasie rzeczywistym poprzez syntezator Mozzi, wprowadzając element biologicznej fluktuacji i nieprzewidywalności. Dźwięk wyrasta z relacji między systemami biologicznymi i elektronicznymi, a nie z kontroli kompozytora. Mycosphere: Szepty proponuje słuchanie jako akt współbycia, międzygatunkowy dialog, w którym element organicznej zmienności staje się wartością estetyczną.
Zgromadzone materiały zostaną opracowane i udostępnione w formie otwartego cyfrowego archiwum dźwiękowego. Archiwum będzie miało charakter kolekcji mikrohistorii akustycznych – zbioru, który rezygnuje z porządkowania dźwięków według hierarchii ważności i pozwala im współistnieć jako równoprawne ślady doświadczenia. Każdej notatce towarzyszy podstawowa informacja kontekstowa, umożliwiająca jej wykorzystanie w pracy artystycznej, edukacyjnej i badawczej.
Piotr Kaliński – Notatka intymna
Listopad 2025, lodowiec Sólheimajökull, Islandia
Notatka opowiada moją historie. Nagranie, które również miało służyć jak soundscape do moich artystycznych działań dźwiękowych, a skończyła się prawie śmiercią. Lodowiec Sólheimajökull znajduje się pomiędzy wulkanami Katla i słynnym (vide erupcja w 2010) Eyjafjallajökull. Notatki zarejestrowałem kilka minut przed poważnym wypadkiem. Podczas nagrywania na lodowcu, spadłem w bardzo głęboką szczelinie lodową i zleciałem do podwodnej jaskini, w całości wypełnionej wodą i lodem, nie czując dna pod nogami. Przez kilka minut pływałem w ubraniu przy temperaturze +1, poszukując wyjścia, co finalnie się udało przez małe, podwodne przejście.
Projekt ma wyraźny wymiar instytucjonalny i edukacyjny. Powstałe archiwum może funkcjonować jako narzędzie dla edukatorów, kuratorów i badaczy zainteresowanych dźwiękiem jako nośnikiem pamięci społecznej. Materiał może być wykorzystywany w pracy warsztatowej, w projektach artystycznych, w działaniach animacyjnych oraz jako punkt wyjścia do refleksji nad tym, w jaki sposób codzienność zostaje (lub nie zostaje) zapisana.
„Notatki akustyczne z przypadku” wpisują się w refleksję nad poszerzaniem pola archiwum i odejściem od dokumentowania wyłącznie zdarzeń uznanych za historycznie doniosłe na rzecz uważności wobec tego, co ulotne, przejściowe i pozornie nieważne. Projekt pokazuje, że archiwum może być przestrzenią czułości i obserwacji, a dokumentacja dźwiękowa formą wspólnej pamięci, budowanej z drobnych, często pomijanych elementów rzeczywistości.
Przedsięwzięcie finansowane w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) ze środków Unii Europejskiej – NextGenerationEU w ramach Inwestycji A2.5.1 “Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju.
