Polski performans w Paryżu: antyportret zbiorowy

Projekt opiera się na współpracy z Le Générateur – jednym z najważniejszych francuskich ośrodków zajmujących się performansem, sztuką żywą i eksperymentalnymi praktykami artystycznymi. Prezentacja polskich artystek i artystów zostanie włączona do programu międzynarodowego festiwalu FRASQ, który od lat stanowi przestrzeń wymiany pomiędzy twórcami reprezentującymi różne tradycje performatywne oraz odmienne sposoby pracy z ciałem, obecnością i relacyjnością.

W przedsięwzięciu udział biorą Kuba Falk, Paweł Sakowicz, Iza Szostak i Marta Ziółek – artyści i artystki reprezentujący różne generacje oraz odmienne strategie twórcze. Ich praktyki rozwijają się w obszarze performansu, choreografii, sztuk wizualnych i działań interdyscyplinarnych. Łączy je zainteresowanie ciałem jako miejscem produkcji znaczeń, polem negocjowania relacji społecznych oraz narzędziem krytycznej refleksji nad współczesnością.

Tytuł odwołuje się do idei antyportretu zbiorowego. Nie chodzi o stworzenie reprezentatywnego obrazu polskiej sceny performatywnej ani o próbę budowania wspólnej estetyki. Poszczególne realizacje zachowują własną autonomię, odmienne języki formalne i różne punkty wyjścia. Antyportret staje się tutaj sposobem myślenia o wielogłosowości, niejednorodności oraz współistnieniu praktyk, które wymykają się prostym klasyfikacjom.

Każda z zaproszonych osób rozwija te zagadnienia w odmienny sposób. Kuba Falk pracuje na przecięciu performansu, działań rytualnych, praktyk queerowych i ekologicznych, tworząc sytuacje badające relacje pomiędzy ciałem ludzkim, światem pozaludzkim oraz wyobraźnią wspólnotową. Paweł Sakowicz analizuje mechanizmy produkcji ruchu i spektaklu, podejmując dialog z historią tańca, popkulturą oraz współczesnymi formami performatywnej obecności. Marta Ziółek rozwija choreograficzne strategie związane z głosem, pożądaniem, politycznością ciała i emancypacyjnym potencjałem performansu. Iza Szostak koncentruje się na procesach translacji zachodzących pomiędzy ciałem, pamięcią, bliskością i materialnymi śladami obecności.

Wspólnym polem refleksji pozostają trzy osie tematyczne wyznaczające ramy projektu: ruch w rozproszeniu, ciało w translacji oraz obecność zamiast obrazu.

Ruch w rozproszeniu odnosi się do praktyk choreograficznych i performatywnych, które odchodzą od rozumienia ruchu jako uporządkowanej kompozycji scenicznej. Interesuje je ruch pojawiający się pomiędzy ciałami, mediami, przestrzeniami i sytuacjami społecznymi. Staje się on procesem rozproszonym, przekraczającym granice pojedynczego wykonawcy i jednej formy reprezentacji.

Ciało w translacji kieruje uwagę ku procesom ciągłego przekształcania znaczeń. Ciało funkcjonuje tutaj jako przestrzeń przejść pomiędzy doświadczeniami, językami, pamięcią, relacjami i sposobami percepcji. Nie jest stabilnym punktem odniesienia, lecz dynamicznym układem podlegającym nieustannym negocjacjom.

Obecność zamiast obrazu podkreśla znaczenie bezpośredniego spotkania pomiędzy performerką lub performerem a publicznością. W świecie zdominowanym przez reprodukcję obrazów performans pozostaje jedną z nielicznych praktyk opartych na współobecności, czasie rzeczywistym i doświadczeniu, którego nie można w pełni zastąpić dokumentacją.

Projekt stanowi kontynuację międzynarodowego programu prezentacji polskiego performansu rozwijanego przez Fundację Rozwoju Społeczeństwa Kreatywnego. Po realizacji projektu Polski performans w Porto: Tożsamość, Cielesność, Proces w 2025 roku, paryska odsłona programu rozwija współpracę z europejskimi partnerami i wzmacnia obecność polskich artystów oraz artystek w międzynarodowym obiegu sztuki współczesnej.

Kulminacją projektu będzie prezentacja czterech performansów podczas festiwalu FRASQ w październiku 2026 roku w Le Générateur w Paryżu. Programowi towarzyszyć będą działania dokumentacyjne oraz publikacja dwujęzycznego katalogu prezentującego sylwetki artystek i artystów, koncepcje performansów oraz szerszy kontekst kuratorski projektu.

Projekt służy wzmacnianiu międzynarodowej obecności polskiej sztuki współczesnej, rozwijaniu współpracy pomiędzy instytucjami kultury oraz budowaniu trwałych relacji pomiędzy środowiskami artystycznymi Polski i Francji. Jednocześnie stanowi okazję do pokazania różnorodności współczesnego polskiego performansu, którego siłą pozostaje zdolność do przekraczania dyscyplin, eksperymentowania z formą i podejmowania aktualnych tematów społecznych, politycznych oraz kulturowych poprzez doświadczenie żywego spotkania.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.